Blijdorp Rotterdam Dierentuin of Zoo?

In dierentuin Blijdorp staat het dier voorop

Zoveel mogelijk wordt in Blijdorp getracht

om de natuurlijke wereld van de dieren

zo goed en natuurlijk mogelijk te benaderen

U bent hier:

Dierentuin Blijdorp

Achtergrond van Diergaarde Blijdorp

Diergaarde Blijdorp, ook wel Rotterdam Zoo genoemd, is één van de oudste dierentuinen van Nederland. Op 18 mei 1857 werd in het centrum van de stad de ‘Rotterdamsche Diergaarde’ geopend. De Diergaarde was echter geruime tijd alleen maar geopend voor leden van de ‘Vereniging Rotterdamsche Diergaarde’; niet-leden werden slechts op bepaalde dagen in augustus binnengelaten.

In de jaren 20-30 van de vorige eeuw liepen de inkomsten van de Vereniging terug. Tevens viel het oog van de Gemeente op het terrein van de Diergaarde. De grond in de binnenstad was hard nodig voor aanpassingen in de wegenstructuur. In 1937, 80 jaar na de opening, verhuisde de Diergaarde naar een nieuwe locatie, ruim 13 hectare groot, in de wijk Blijdorp, tegen de spoorlijn (richting Utrecht) aan. Vanaf 1939 werd er druk gebouwd op de nieuwe locatie. De nieuwe dierentuin kreeg, voor de aanleg en opbouw, financiële steun van buitenaf (o.a. Stichting Volkskracht), echter op voorwaarde dat de nieuwe Diergaarde voor het publiek zou worden opengesteld.

Tweede Wereldoorlog en Diergaarde Blijdorp

Door het bombardement op Rotterdam (14 mei 1940) werd de oude dierentuin in de binnenstad zwaar beschadigd. Daar de verhuizing naar de nieuwe locatie nog niet helemaal was afgerond, kwamen vele dieren om of moesten worden afgemaakt. Enkelen wisten te ontsnappen; zo liep er een zebra door het centrum en zwommen er een paar zeeleeuwen in nabijgelegen singels.

Blijdorp: van een nieuw ontwerp naar een Rijksmonument

Het ontwerp van de vernieuwde Diergaarde werd gemaakt door Sybold van Ravesteyn. Daarin werden de aloude kooien, tralies en hekken zoveel mogelijk vervangen door met greppels en grachten afgescheiden open leefruimten. Het nieuwe park kreeg ook verwarmde binnenverblijven, een wereldprimeur in die tijd. Op 7 december 1940 werd Diergaarde Blijdorp op de nieuwe locatie heropend.

Diergaarde Blijdorp is in zijn geheel ontworpen door één architect, wat op zich heel bijzonder is. In 2004 is het park dan ook uitgeroepen tot Rijksmonument.

Blijdorp: masterplan voor reorganisatie, een wandeling door verschillende continenten

In 1965 werd nog nieuwbouw neergezet; het Henri Martinhuis was klaar, een verblijf voor kleine apen en nachtdieren. Toen in 1972 de markante uitkijktoren wegens bouwvalligheid moest worden afgebroken en het duidelijk werd dat men moest investeren in renovatie en nieuwbouw, begonnen ideeën op te borrelen in Blijdorp. De ambities waren hoog.

Er werd een masterplan opgesteld, om de gehele dierentuin te reorganiseren. Uitgangspunt was de herindeling van het terrein en de ordening van de dieren per werelddeel. Elk werelddeel moest daarbij zo natuurlijk mogelijk ogen; naast de in dat werelddeel thuishorende dieren, werd ook de beplanting en de verdere aankleding daar zoveel mogelijk op aangepast. De bedoeling was, dat je op je tocht door de dierentuin, een kleine wereldreis langs alle continenten zou maken: van het Aziatische regenwoud, via de Afrikaanse savanne, het wolvenbos van Europa, het Oceanium en de Poolgebieden, naar de Noord-Amerikaanse prairie en Zuid-Amerikaanse pampa. Vanaf 1988 is men al bezig deze punten van het masterplan uit te voeren.

Blijdorp: uitbreiding en reorganisatie

In 1991 werd in het Azië-gedeelte de Vleermuisgrot geopend. Hier kunnen bezoekers vrij tussen de rondvliegende roezetvleermuizen doorlopen.

In 1992 werd in het Europa-gedeelte de Wolvenvallei geopend, een mooi stuk bos voor een roedel wolven, met een paar glazen wanden, zodat je de dieren goed kunt zien.

In 1994 volgde in het Azië-gedeelte de Taman Indah, een groot overdekt verblijf voor de Aziatische olifanten, Indische neushoorns, dwergnijlpaarden en Maleise tapirs.

In 1999 was in het Afrika-gedeelte het Gorilla-eiland een feit.

Intussen waren de onderhandelingen over de aankoop van nog eens ruim 11 hectare extra grond, aan de andere kant van het spoor, met succes afgerond. Blijdorp heeft daarmee uiteindelijk een totaaloppervlakte verkregen van ongeveer 28 hectare!

In 2001 werd het Oceanium, dat op het nieuwe gedeelte is gebouwd, officieel geopend. Ernaast ligt een nieuwe, extra ingang vanaf het naastgelegen parkeerterrein.

In 2005 was de nieuwe speeltuin (de Oewanja kinderjungle) klaar. Ook werd met de aanleg van de Afrikaanse Savanne begonnen, met onder andere een aangepaste weide voor de zebra’s en de struisvogels.

In 2007 werden de nieuwe weide- en trekvogelvolière in het Europa-gedeelte en de volière voor rode ibissen en ara’s in het Zuid-Amerika-gedeelte geopend.

In 2008 keerden de ijsberen terug in het nieuwe Noordpoolgebied, Arctica, naast het Oceanium. Op 6 december 2010 wordt er zelfs, voor het eerst sinds 14 jaar, een ijsbeertje geboren. ‘Het is een jongetje en we noemen hem Vicks!’ (Naar de sponsor.)

Eveneens zijn verblijven toegevoegd voor poolvossen, sneeuwuilen en lemmingen. Daarnaast werd de Krokodillenrivier geopend. Dit is een savannekas, die de overgang vormt tussen de trekvogelvolière en het geplande giraffenverblijf, waarin onder andere nijlkrokodillen en pantserkrokodillen worden gehouden.

In 2009 was het nieuwe giraffenhuis, een groot rond binnenverblijf met een ruim buitenveld, in het Afrika-gedeelte klaar. Door de aparte ronde vorm wordt dit gebouw ‘de Ui’ genoemd. Bezoekers lopen via een lange houten loopbrug langs en over het giraffengebied. In het midden van de loopbrug staat een levensgrote (kunst)baobab, ook wel apenbroodboom genoemd, die een mooi uitzicht biedt over de Afrikaanse Savanne.

In 2010 kreeg het Afrika-gedeelte onder meer een nieuw verblijf voor de servals en een nieuwe gierenvolière.

Blijdorp: Oceanium Aquarium

Het enorme Oceanium is al sinds de opening een trekpleister in Blijdorp. Al wandelend langs de diverse aquaria komen bezoekers langs alle zeeën en oceanen ter wereld. De haaientunnel geeft het idee alsof je over de bodem van de zee loopt en alle vissen (inclusief haaien en roggen) en grote zeeschildpadden langs je heen zwemmen. Persoonlijk vind ik dat een bijzondere, bijna sprookjesachtige ervaring. Sinds kort is het Oceanium een school haringen rijker. Het gaat hierbij om warmwaterharingen, ook wel valse haringen genoemd. De haaien zijn intussen op de een of andere manier getraind om van de haringen af te blijven; alleen de barracuda’s zouden nog een buiten de school zwemmende haring kunnen verschalken.

Ook in het Oceanium, naast de aquaria en de haaientunnel, ligt nog het verblijf van de grote koningspinguïns.

Voor wat betreft de benodigde elektriciteit is het Oceanium grotendeels zelfvoorziend. Op het dak van de grote hal is namelijk een enorme zonne-energiecentrale (‘Sunport’) gebouwd. Het is de grootste, die in Nederland in de bebouwde kom is aangelegd. In totaal zijn er 3400 zonnepanelen geplaatst; de hele installatie heeft bijna EUR 3,9 miljoen gekost. 

Blijdorp: botanische tuin  

In 1982 kreeg Blijdorp een uitgebreide collectie tropische planten van de Hortus Botanicus Leiden. Deze zijn te zien in de diverse kassen en paviljoens, waar ook vogels en vlinders te bewonderen zijn. Daarnaast zijn ook in de buitengebieden veel bijzondere planten te zien, zoals diverse soorten Aziatische primula´s in de Chinese Tuin.

Bokitoproof?

De 150e verjaardag van Blijdorp, op 18 mei 2007, kreeg een ander soort publiciteit dan waarop men had gehoopt. Juist op die dag ontsnapte de  gorilla Bokito (geboren in maart 1996 in de Berlijnse Zoo) van het Gorilla-eiland. De zilverrug richtte zijn woede op een vaste bezoekster, die al vele pogingen tot oogcontact met de gorillaleider had gedaan.

Sommige deskundigen dachten, dat het staren van de vrouw Bokito had uitgedaagd, anderen meenden dat zij zich daardoor ‘als vrouwtje had aangeboden’ en dat Bokito juist kwaad was geworden, omdat zij elke keer weer wegliep.

Bokito’s aanval zou niet meer dan een correctie op het gedrag van een ongehoorzaam gorillavrouwtje zijn geweest; als de zilverrug de vrouw immers als vijand had gezien, had zij de aanval beslist niet overleefd. Met diverse botbreuken, een verbrijzelde hand en tientallen beten werd de vrouw zwaargewond, maar gelukkig  levend, afgevoerd.

Het gorillaverblijf werd direct verbouwd en kreeg een 5 meter hoge rotsmuur om de oersterke gorilla voortaan binnen te houden. Tot op heden is het verblijf Bokitoproof gebleken; geen ontsnappingen meer.

Oudste bewoners Diergaarde Blijdorp

Het zijn niet de oudste dieren, maar wel de oudste bewoners van Blijdorp. In de Krokodillenrivier verblijven twee pantserkrokodillen van ongeveer 80 jaar, die al sinds 1 januari 1930 deel uitmaken van de Rotterdamse dierencollectie. Het zijn de enige, nu levende dieren, die nog in de oude Diergaarde in de Rotterdamse binnenstad hebben gezeten. Zij hebben het bombardement in 1940 overleefd, de Tweede Wereldoorlog doorstaan en zijn er nu nog. Opmerkelijk!  

Fokprogramma´s Diergaarde Blijdorp

Een moderne dierentuin ondersteunt natuurbehoud, onder andere door het houden van en het genetisch gezond fokken met bedreigde dieren, zodat de bijna uitgestorven soorten in ieder geval in dierentuin of dierenpark nog kunnen overleven. Daarnaast krijgt de bezoeker niet alleen bijzondere dieren te zien, maar leert tegelijk iets over de leefgewoonten en eventuele bedreigingen voor (het leefgebied van) het dier. Ook Blijdorp is actief betrokken bij diverse fokprogramma’s (EEP: Endangered Species Programme), waaronder die van de Aziatische olifant, de komodovaraan en de Egyptische landschildpad.

Zo werd in 1984 in Blijdorp een Aziatische olifant geboren, die de naam Bernardhine (naar Prins Bernhard) kreeg. Bernhardine is, voor zover bekend, de eerste olifant, die werd geboren in een Nederlandse dierentuin  uit een moeder, die ook in een dierentuin was geboren. Daarna zijn er, alleen al in Blijdorp, nog ongeveer tien olifantjes geboren.

In 2010 werden voor het eerst sinds 8 jaar drie uiterst zeldzame Sumatraanse tijgers geboren. Helaas overleed een van de jongen kort na de geboorte. Met de andere twee, Gio en Vanni (genoemd naar Giovanni van Bronckhorst), gaat het gelukkig goed. Zij zijn te bewonderen, vanaf de grote brug, in hun buitenverblijf, de Tijgerkreek.

Toekomst Diergaarde Blijdorp

Ook voor de toekomst zijn er nog diverse ambitieuze plannen. In 2004 presenteerde Blijdorp een nieuw masterplan, waarin weer verschillende nieuwe projecten zijn opgenomen. Zo heeft men plannen voor de verdere aanleg van het Australië-gedeelte en nieuwe orang-oetan- en komodovaranenverblijven. Inmiddels is de bouw van een indoor-regenwoud, Amazonica genaamd, afgerond en de nieuwe attractie geopend. Er blijft de komende jaren nog veel te bekijken in Blijdorp. (Doe wel goede wandelschoenen aan, want deze dierentuin is uitgestrekt. Wil je alles zien, dan leg je wel de nodige (kilo)meters af.)