De geschiedenis van Rotterdam

Alles over stadsrechten

Het ontstaan van Rotterdam

Rotterdam door de jaren heen

U bent hier:

Geschiedenis

Rotterdam een stad aan het water

De geschiedenis van de stad Rotterdam wordt door de eeuwen heen sterk beinvloed door het water. Waar wij het vandaag de dag logisch vinden dat grote schepen in en uit varen was dat in het verleden wel anders. Door echter het water waar mogelijk naar de hand te zetten heeft Rotterdam een prestatie verricht waarvoor wereldwijd bewondering wordt geuit. En wij Nederlanders..... Wij vinden het eigenlijk allemaal heel gewoon!

Rotta? Rotte? Een dam in de Rotte? Rotterdam!

Vermoedelijk al in de 8e eeuw en zeker in de 9e eeuw vestigden mensen zich op de iets hoger gelegen, smalle kleiige oevers van het riviertje de Rotte. Uit die vroege periode kennen we enkele vondsten, zoals aardewerk, mantelspelden en munten. 

Duidelijker zijn de archeologische gegevens over de 10e- tot 12e-eeuwse bewoning langs de Rotte: uit die periode zijn ook resten van boerderijen gevonden. Tussen het huidige Hofplein en de Maas lag ooit de nederzetting Rotta, met huizen langs beide oevers van het riviertje. De veen- en kleigronden waren geschikt gemaakt voor akkerbouw, veeteelt en moestuinen. In twee oorkonden uit 1028 en 1050 wordt de kerk van Rotta genoemd. Tot nu toe is die nog niet bij een opgraving ontdekt. 

In Rotta woonden boeren, die leefden van de opbrengst van het eigen land en vee. Hun houten boerderijen, tussen de 15 en 20 meter lang, stonden op kleine terpjes. Sommige producten haalden ze van ver via handel: aardewerk uit België, Duitsland, Noord-Frankrijk of Engeland bijvoorbeeld. Dat er handel was weten we ook door de vondst van munten uit Tiel, een belangrijke plaats in die tijd. 

Rond het midden van de 12e eeuw kwam er een eind aan de bewoning. Door de ontginningen was de bodem gedaald en er kwamen overstromingen. Het water van de Nieuwe Maas stroomde met kracht de Rotte binnen, ook de oevers werden aangetast. Allerlei gebruiksvoorwerpen en nederzettingsafval verspoelden en kwamen in de modder terecht. Daar vonden archeologen honderden jaren later ook menselijke beenderen – misschien een aanwijzing voor het kerkhof van de kerk van Rotta?

Kort na de grote overstromingen begonnen de mensen alweer met de aanleg van nieuwe dijken. In Rotterdam gebeurde dat in fasen, zodat langzaam weer nieuw land beschikbaar kwam om te bewonen. Met de aanleg van de dam in de Rotte ontstond een langgerekte polder, waarin uiteindelijk de stad Rotterdam zou groeien.

De 400 meter lange dam in de Rotte ligt op de plek waar nu de Hoogstraat loopt. De dam werd aangelegd rond het jaar 1270 en had tot doel de polder te beschermen tegen het water van de Maas. Sluizen in de dam maakten het mogelijk het water te kunnen afvoeren als dat nodig was, zodat de polders droog bleven. Nog steeds zitten onder de Hoogstraat de resten van verschillende houten en stenen sluizen. De Rotte zelf is in 1870 gedempt.

Ontstaan van de stad Rotterdam                    
Meteen nadat de dam was aangelegd werden er houten huizen op gebouwd; de nederzetting Rotterdam groeide snel. Rond 1300 woonden er een paar honderd mensen op de dam en in de zijstraten. De dam in de Rotte (de Hoogstraat) was lang het hart van de stad. Vóór de dam lag het Steiger; vroeger een belangrijke haven, maar in het huidige Rotterdam een onopvallend water. Vlakbij stond de Sint-Laurenskerk, verderop aan de Hoogstraat lag het gasthuis, later het raadhuis, en de herberg waar de Graaf van Holland overnachtte als hij in Rotterdam was. In deze buurt woonde de elite van de stad!

Dat veranderde vanaf de 17e eeuw: toen woonden de rijke en belangrijke Rotterdammers aan de Boompjes of het Haringvliet. De Hoogstraat ontwikkelde zich tot de belangrijkste winkelstraat van Rotterdam, een situatie waaraan door het bombardement van 14 mei 1940 een einde kwam. Nu wordt de buurt (het Laurenskwartier) weer opgeknapt en komt er zelfs de eerste overdekte markthal van Nederland. De cirkel is rond, want in de bouwput van de Markthal vonden de archeologen van het BOOR een boerderij uit de tijd van Rotta…

De Rotterdamse Haven - De levensader van Europa

Ontstaan van de haven

De Rotterdamse haven is in de Middeleeuwen ontstaan. De stad zelf ontstond omstreeks 1260 na Christus, rondom een dam in de rivier de Rotte (vandaar de naam Rotterdam). Aan de dam werd een kleine haven gesticht, waar goederen werden overgeladen. De haven zorgde voor handel waardoor de stad groeide. In de zestiende eeuw kreeg de haven bovendien een belangrijke functie in de visserij. 

Hoewel de haven voor die tijd ook al een belangrijke functie had, was de haven moeilijk te bereiken. Tijdens het koloniale tijdperk was niet deze haven, maar de haven van Amsterdam het centrum van de koloniale handel. In Amsterdam zaten de belangrijke handelaren, en deze haven was makkelijk te bereiken. In de tweede helft van de negentiende eeuw werden belangrijke veranderingen doorgevoerd waardoor de haven van Rotterdam een enorme groeispurt maakte.

Eind negentiende eeuw

Aangezien in de tweede helft van de negentiende eeuw het Duitse Ruhrgebied enorm aan het industrialiseren was, was het voor de Nederlandse overheid van extra belang om de bereikbaarheid van de haven te optimaliseren. Als eerste werden nieuwe havenbekkens aangelegd. De staalindustrie in het Ruhrgebied had veel erts nodig, wat Rotterdam nu makkelijk via de Rijn kon vervoeren.

De slechte bereikbaarheid van de haven had met name te maken door de verzanding van de waterwegen. In 1866 begon de aanleg van de Nieuwe Waterweg en deze was in 1872 af. Voorheen had de haven geen rechtstreekse verbinding met zee, maar door middel van een doorgraving van duinen werd een verbinding gemaakt met de Noordzee.

Twintigste eeuw

Ongeveer de helft van de haven werd door bombardementen tijdens de Tweede Wereldoorlog verwoest. Na de oorlog werd flink geïnvesteerd in de wederopbouw en uitbreiding van de haven. De haven maakte na de oorlog een snelle groei door, waardoor ze met moeite het aantal schepen nog aan kon. Daarom werd in 1947 onder meer het Botlek-gebied aangelegd.

In de twintigste eeuw werd aardolie belangrijker voor de economie. Door de aanleg van de Europoort in de jaren ’60 konden mammoettankers voortaan aanmeren. Een andere toevoeging aan de haven was de Maasvlakte, deze werd in 1970 aangelegd. Een stuk zee werd hiervoor drooggelegd, zodat bedrijven zich hier konden vestigen. 

Van 1962 tot 2004 was de haven van Rotterdam de grootste haven ter wereld.

Tegenwoordig staat Rotterdam op een vierde plek, achter Sjanghai, Ningbo en Singapore. Rotterdam is nog wel de grootste haven van Europa. Hoewel de overslag van goederen in Rotterdam dit jaar niet is gestegen, wordt door de aantrekkende economie in 2014 een groei van minstens één procent verwacht.

Geen tientallen.... geen honderden, maar duizenden foto's van oud Rotterdam. Dagelijks voegen wij tientallen ''nieuwe'' oude foto's toe