Het Stadsbestuur

Een stad als Rotterdam met alle verschillende mensen

Zoveel verschillende religies en meningen

Zo'n stad besturen vereist stuurmanskunst

U bent hier:

Het Bestuur

Vraag eens aan iemand op straat wie de baas van de gemeente Rotterdam is. 

In negen van de tien gevallen krijgt u als reactie: de burgemeester. Maar is dit waar? 'Nee' luidt het antwoord. De baas in de gemeente Rotterdam is de gemeenteraad. Dat staat in de Grondwet.

Taakverdeling 

De raad treedt op namens de bevolking, geeft kaders aan ('wij, of beter gezegd de Rotterdammers, willen graag dat er op dít gebied dát gebeurt') en controleert het college van burgemeester en wethouders. U kunt het vergelijken met de Tweede Kamer op landelijk niveau. Het college ‘regeert’, voert de maatregelen uit en legt achteraf verantwoording af. Dat gebeurt op eigen initiatief - op grond van de wettelijke informatieplicht - of op verzoek van de raad. Wanneer de raad eenmaal de grote lijnen voor het beleid heeft vastgesteld, is het aan het college om te bepalen hoe het dit gaat uitvoeren. 

Deelgemeenten

Het centrale gemeentebestuur richt zich vooral op de hoofdlijnen en de samenhang van het beleid. Om zaken op wijk- en buurtniveau goed tot hun recht te laten komen zijn de deelgemeenten ingesteld. Dit zijn stadsdelen die een eigen gekozen bestuur hebben: de deelgemeenteraden. Zij richten zich meer op zaken die de burgers direct aangaan. Rotterdam kent 14 deelgemeenten: Rotterdam Centrum, Charlois, Delfshaven, Feijenoord, Hillegersberg-Schiebroek, Hoek van Holland, Hoogvliet, IJsselmonde, Kralingen-Crooswijk, Noord, Overschie, Pernis, Prins-Alexander en Rozenburg.

De Rotterdamse gemeenteraad

De Rotterdamse raad bestaat uit 45 leden. Ze worden rechtstreeks gekozen door de stemgerechtigde inwoners van Rotterdam.

Een volksvertegenwoordiging dus. Net zoals de Tweede Kamer.

Het presidium van de raad
De voorzitter van de gemeenteraad is de burgemeester. Als vervangers zijn raadsleden aangewezen. Samen met de fractievoorzitters van de partijen en de plaatsvervangende voorzitters van de raad vormt de burgemeester het presidium van de raad. Dit presidium stelt de raadsagenda op en besluit over alle andere zaken die te maken hebben met het functioneren van de raad.


De raad heeft drie belangrijke rollen:

  • volksvertegenwoordiging: treedt op namens de bevolking;
  • geeft kaders aan ('wij, of beter gezegd de Rotterdammers, willen graag dat er op dít gebied dát gebeurt') en
  • controleert het college van burgemeester en wethouders.


De raad heeft de bevoegdheid om:

  • verordeningen te maken. Dat zijn gemeentelijke regels waaraan alle burgers zich te houden hebben.
  • de begroting en jaarrekening vast te stellen en de hoogte van gemeentelijke tarieven en belastingen te bepalen. Denk bij tarieven aan bijvoorbeeld de toegang tot de gemeentelijke zwembaden en de hoogte van de parkeertarieven. Onder belastingen vallen onder meer de hondenbelasting en onroerende zakenbelasting.


Instrumenten van de raad
Voor het vervullen van zijn rol als controleur, heeft de raad de beschikking over de volgende instrumenten:

  • het recht van initiatief: een raadslid kan een eigen voorstel in de raad brengen;
  • het recht van amendement: een raadslid kan vragen om onderwerpen te wijzigen;
  • het recht van informatie: een raadslid kan zowel mondelinge als schriftelijke vragen stellen;
  • het recht van interpellatie: een raadslid kan aan de raad vragen om een debat te houden met het college over een onderwerp dat niet op de raadsagenda staat of in de commissie is behandeld;
  • het recht van onderzoek: de raad kan een diepgaand onderzoek instellen over een bepaald onderwerp (recht van enquete).

Verder kan elk raadslid een motie indienen. Een motie is een korte verklaring over een onderwerp waarmee een oordeel, wens, verzoek of opdracht wordt uitgesproken.

Het college van Burgemeester en Wethouders

Het college van burgemeester en wethouders (B en W) is het dagelijks bestuur van de gemeente.

 

Ook zorgt het voor het uitvoeren van landelijke regelingen, het zogenaamde medebewind. Voorbeelden daarvan zijn het uitvoeren van de Algemene Bijstandswet, de Werkloosheidswet en de Wet Milieubeheer. Als dagelijks bestuur is het college van B en W als eerste verantwoordelijk voor de financiën van de gemeente. Het college voert ook het personeelsbeleid van de gemeentelijke organisatie.

Wettelijke bevoegdheden
Het college heeft een aantal  wettelijke bevoegdheden. Een voorbeeld daarvan is het aan- en verkopen van gemeentelijke eigendommen. Dat is in de wet vastgelegd. In het college heeft iedere wethouder zijn eigen taakgebied of portefeuille, maar over het gebruiken van bepaalde bevoegdheden moet door het college als geheel besloten worden. B en W beslissen bij meerderheid van stemmen. En als de stemmen staken? Dan telt de stem van de burgemeester dubbel.

Verantwoording
Het college moet over het gevoerde beleid verantwoording afleggen aan de gemeenteraad. De raad kan het college 'op het matje' roepen. Als de gemeenteraad het niet eens is met een collegebesluit, kan de raad dit besluit echter niet terugdraaien. Wel kan de raad er bij het college op aandringen een ander besluit te nemen; in het uiterste geval kunnen één of meerdere wethouders naar huis worden gestuurd.

De wethouder
De raad benoemt de wethouders. Als één van de raadsleden tot wethouder wordt benoemd verliest hij zijn raadslidmaatschap. Een andere vertegenwoordiger van zijn partij volgt hem dan op als raadslid. Ook is het mogelijk dat de raad iemand van buiten de eigen kring of zelfs van buiten de eigen gemeente tot wethouder benoemt. Wel geldt in dat laatste geval de eis dat de wethouder uiterlijk binnen een jaar na benoeming binnen de gemeentegrenzen van Rotterdam komt wonen. Tussen raad en wethouder geldt, net als tussen Tweede Kamer en minister, de vertrouwensregel. Verliest de wethouder het vertrouwen, dan moet hij aftreden.

Portefeuilles
Elke wethouder heeft zijn eigen taakgebied of portefeuille, zoals onderwijs, sociale zaken, financiën, volksgezondheid, sport en cultuur. Net als het aantal raadsleden is het aantal wethouders van de gemeente afhankelijk van het aantal inwoners. Rotterdam telt acht wethouders. Maar dat kan om de vier jaar (na de gemeenteraadsverkiezingen) variëren. De politieke partijen die het college vormen, maken afspraken over het aantal wethouders en de specifieke inhoud van de portefeuilles. 

De Burgemeester

De stemgerechtigde burger van Rotterdam kiest de gemeenteraad. De raad benoemt de wethouders. En de burgemeester?

 

Die wordt benoemd door de Kroon, dat wil zeggen bij Koninklijk Besluit op voordracht van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Voorzitter college en raad
De burgemeester is voorzitter van de gemeenteraad en voorzitter van het college van B en W. De burgemeester heeft een aantal eigen wettelijke taken en bevoegdheden. Hij is verantwoordelijk voor de handhaving van de openbare orde en veiligheid in de gemeente en in Rotterdam houdt de burgemeester zich ook bezig met het promotiebeleid (internationaal), communicatie en juridische zaken. Als benoemd bestuurder heeft de burgemeester ook een beetje de functie van opzichter. De wet spreekt over zijn 'zorgplicht' ten aanzien van bijvoorbeeld de tijdige voorbereiding van beleid en de goede samenwerking met andere overheden. Hij moet besluiten van de gemeenteraad en het college uitvoeren, maar als hij die in strijd met de wet of het algemeen belang acht, dan kan hij zo'n besluit voor vernietiging voordragen bij de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Burgerverslag
Elk jaar moet de burgemeester een burgerjaarverslag maken voor de raad. In dit verslag geeft de burgemeester een uiteenzetting over de kwaliteit van de gemeentelijke dienstverlening en de burgerparticipatie. Onder dat laatste kunt u onder meer denken aan de invloed die  burgers kunnen uitoefenen bij nieuw beleid en stadsdebatten.

Gezicht van de stad
De man met het ambtsketen. Ook dat is de burgemeester. Hij heeft naast zijn taken en bevoegdheden ook een representatieve functie. Hij is het gezicht van de stad: de gastheer van Rotterdam.

Benoeming voor 6 jaar
De benoeming van de burgemeester geldt steeds voor een periode van zes jaar. Na advisering door de gemeenteraad wordt een burgemeester meestal automatisch herbenoemd. Alleen de Kroon, de Koningin en de ministers, kan de burgemeester ontslaan, de gemeenteraad dus niet. 

Deelgemeenten

Rotterdam bestaat uit heel wat wijken of stadsdelen. Het gemeentebestuur richt zich vooral op de hele gemeente. De deelgemeentebesturen hebben een ander werkgebied: de wijken en buurten. Zij staan dichter bij de inwoners van Rotterdam. De hele stad valt onder deelgemeentelijk bestuur. Een uitzondering geldt voor het havengebied en een aantal industriegebieden. Rotterdam heeft 14 deelgemeenten. 

Wat doet een deelgemeente?
De deelgemeente verleent allerlei diensten aan de inwoners van de deelgemeente. U kunt er bijvoorbeeld een rijbewijs laten verlengen of een paspoort aanvragen. Maar ze heeft ook belangrijke taken op het terrein van economie, werkgelegenheid, wijkaanpak, veiligheid en buitenruimte. Een deelgemeente heeft een eigen bestuur, budget en een ambtenarenapparaat.

Nieuw bestuurlijk model
Inmiddels heeft de Tweede Kamer besloten de deelgemeenten in de huidige vorm af te schaffen vanaf maart 2014.